Zdania względne (relative clauses) to sposób, by dodać informację o rzeczy lub osobie bez zaczynania nowego zdania. Zamiast „To jest mój brat. Mieszka w Londynie” powiesz jednym tchem: This is my brother, who lives in London. Brzmi dojrzalej i płynniej. Pokażemy Ci, jak to działa — od zaimków po słynny problem z przecinkami.
Do czego służą zaimki względne
Zdanie względne zaczyna się od zaimka względnego — małego słówka, które łączy je z resztą zdania i wskazuje, o kim lub o czym mówimy. Oto wszystkie, których potrzebujesz:
| Zaimek | Dla kogo / czego | Znaczenie |
|---|---|---|
| who | ludzie | który (o osobie) |
| which | rzeczy, zwierzęta | który (o rzeczy) |
| that | ludzie i rzeczy | który (uniwersalny) |
| whose | przynależność | którego / czyj |
| where | miejsca | gdzie |
| when | czas | kiedy |
who i which — ludzie kontra rzeczy
Podstawowy podział jest prosty:
who — gdy mówimy o ludziach
which — gdy mówimy o rzeczach lub zwierzętach
The book which I bought was expensive. — Książka, którą kupiłem, była droga.
that — uniwersalny zamiennik
W wielu zdaniach zamiast who lub which możesz użyć that — pasuje i do ludzi, i do rzeczy. Jest mniej formalne i bardzo częste w mowie.
This is the phone that I want. — To jest telefon, który chcę.
whose — gdy coś do kogoś należy
whose zastępuje his, her, their — mówi, że coś do kogoś należy (którego, czyj).
I know a man whose car is worth a fortune. — Znam człowieka, którego samochód jest wart fortunę.
They rented a flat whose windows face the street. — Wynajęli mieszkanie, którego okna wychodzą na ulicę.
where i when — miejsca i czas
where używamy dla miejsc, a when dla czasu.
I remember the day when we met. — Pamiętam dzień, kiedy się poznaliśmy.
Największa pułapka: przecinek zmienia wszystko
Tu uwaga — to część, która sprawia najwięcej kłopotu. Są dwa rodzaje zdań względnych i różni je przecinek.
Defining (bez przecinków) — informacja niezbędna, bez której nie wiadomo, o kogo chodzi.
Non-defining (w przecinkach) — informacja dodatkowa, którą można wyrzucić, a zdanie nadal ma sens.
My brother, who lives in Paris, is a chef. — Mój brat, który mieszka w Paryżu, jest kucharzem. (mam jednego brata — Paryż to dodatek)
Widzisz? W pierwszym zdaniu „który mieszka w Paryżu” wskazuje, o którego przyjaciela chodzi. W drugim to tylko ciekawostka o bracie — stąd przecinki.
Dwie ważne zasady o that i o pomijaniu
that działa tylko w zdaniach defining (bez przecinków). W zdaniach z przecinkami zawsze używaj who lub which, nigdy that.
My car, that is red, is fast. (błąd — po przecinku nie dajemy that)
Jest też wygodny skrót: w zdaniach defining możesz pominąć zaimek, jeśli po nim idzie podmiot (nie czasownik).
The book (which) she wrote became a bestseller. — Książka, którą napisała, stała się bestsellerem.
The people (who) we met were very kind. — Ludzie, których poznaliśmy, byli bardzo mili.
Ale uwaga — gdy po zaimku idzie od razu czasownik (zaimek jest podmiotem), pominąć go nie wolno:
The man called me was polite. (błąd — tu who jest podmiotem, nie można go usunąć)
Krótkie podsumowanie
Zdania względne łączą dwie myśli w jedną: who (ludzie), which (rzeczy), that (uniwersalny, tylko defining), whose (przynależność), where/when (miejsce i czas). Najważniejsze: przecinki oddzielają informację dodatkową (non-defining), a ich brak — niezbędną (defining).
Teraz połączysz zdania jak prawdziwy mistrz angielskiego ♥