Inwersja to jedna z tych konstrukcji, które od razu podnoszą poziom angielskiego. Polega na odwróceniu normalnego szyku zdania — tak, że czasownik posiłkowy ląduje przed podmiotem, jak w pytaniu. Używa się jej dla emfazy i w stylu formalnym, i choć brzmi groźnie, rządzi się jasnymi regułami.
Na czym polega?
Normalnie w zdaniu twierdzącym szyk to podmiot + orzeczenie (I have never seen…). W inwersji wyrzucamy na początek wyrażenie emfatyczne, a potem odwracamy podmiot z czasownikiem posiłkowym — dokładnie jak w pytaniu.
wyrażenie na początku + czasownik posiłkowy + podmiot + reszta
(zwykły szyk: I have never seen such a mess)
Skąd się bierze do, does, did?
Jeśli w zdaniu jest już czasownik posiłkowy (have, will, can, is…), po prostu przestawiamy go przed podmiot. Jeśli go nie ma, czyli w Present Simple i Past Simple, dokładamy do, does albo did, a główny czasownik wraca do formy podstawowej — tak samo jak przy zadawaniu pytań.
(zwykły szyk: I rarely eat meat)
Never did we imagine such a result. — Nigdy nie wyobrażaliśmy sobie takiego wyniku.
(zwykły szyk: We never imagined such a result)
Wyrażenia, po których stosujemy inwersję
| Wyrażenie | Znaczenie |
|---|---|
| never | nigdy |
| rarely | rzadko |
| seldom | rzadko kiedy |
| little | wcale, w ogóle (nie) |
| not only… but also | nie tylko… ale też |
| only after | dopiero po |
| only when | dopiero gdy |
| only then | dopiero wtedy |
| only by | tylko dzięki, tylko poprzez |
| only if | tylko jeśli |
| not until | dopiero (gdy, o) |
| under no circumstances | pod żadnym pozorem |
| on no condition | pod żadnym warunkiem |
| on no account | w żadnym wypadku |
| at no time | ani przez chwilę, nigdy |
| in no way | w żaden sposób |
| hardly… when | ledwo… a już |
| scarcely… when | ledwie… a już |
| no sooner… than | ledwo… a już |
1. Po wyrażeniach przeczących na początku zdania
To najczęstszy przypadek. Gdy zdanie zaczyna się od wyrażenia o wydźwięku przeczącym lub ograniczającym, następuje inwersja.
Seldom does my neighbor complain about the noise. — Mój sąsiad rzadko kiedy narzeka na hałas.
Little did the guests know that the waiter was a famous actor. — Goście nie mieli pojęcia, że kelner był sławnym aktorem.
Not only did she win, but she also broke the record. — Nie tylko wygrała, ale też pobiła rekord.
2. Wyrażenia z only i not until
Ta grupa podkreśla, że coś stało się dopiero w określonym momencie albo tylko pod jakimś warunkiem. Uwaga na szyk: po only after, only when, only by, only if i not until inwersja pojawia się dopiero w drugiej części zdania. Po only then — od razu.
Only when I moved abroad did I appreciate my mom’s cooking. — Dopiero gdy wyjechałam za granicę, doceniłam kuchnię mamy.
Only then did the detective notice the open window. — Dopiero wtedy detektyw zauważył otwarte okno.
Only by practicing every day can you master a new language. — Tylko ćwicząc codziennie, opanujesz nowy język.
Only if the tickets get cheaper will we go to the concert. — Pójdziemy na koncert tylko wtedy, gdy bilety stanieją.
Not until midnight did the guests finally go home. — Goście poszli do domu dopiero o północy.
3. Wyrażenia z no: under no circumstances, on no condition
Osobną grupę tworzą wyrażenia zbudowane ze słowa no. Znaczą tyle co „w żadnym wypadku” i brzmią bardzo stanowczo, dlatego często pojawiają się w regulaminach, instrukcjach i oficjalnych komunikatach. Po nich również odwracamy szyk.
On no condition will the bank refund this fee. — Bank pod żadnym warunkiem nie zwróci tej opłaty.
On no account must patients eat before surgery. — Pacjenci w żadnym wypadku nie mogą jeść przed operacją.
At no time did the driver leave the vehicle. — Kierowca ani przez chwilę nie opuścił pojazdu.
In no way does this decision affect your salary. — Ta decyzja w żaden sposób nie wpływa na Twoją pensję.
4. Hardly, scarcely, no sooner — przy następstwie zdarzeń
Te wyrażenia mają utarte pary i opisują, że coś wydarzyło się tuż po czymś innym. Zwróć uwagę na towarzyszące im słowa: hardly… when, scarcely… when, no sooner… than. Najczęściej łączą się z Past Perfect.
Scarcely had the plane landed when passengers started standing up. — Ledwie samolot wylądował, a pasażerowie zaczęli wstawać.
No sooner had we sat down than it started to rain. — Ledwo usiedliśmy, a zaczęło padać.
5. W okresach warunkowych (bez if)
Inwersja pozwala stworzyć zdanie warunkowe bez słowa if — brzmi to bardziej formalnie i elegancko. W pierwszym okresie używamy should, w drugim were, a w trzecim had.
Were I rich, I would travel the world. — Gdybym był bogaty, podróżowałbym po świecie. (= If I were rich)
Had I known, I would have helped. — Gdybym wiedział, pomógłbym. (= If I had known)
6. Po „so” i „such” z emfazą
Gdy chcemy mocno podkreślić cechę albo natężenie czegoś, zaczynamy od so lub such i odwracamy szyk.
Such was her surprise that she dropped her keys. — Była tak zaskoczona, że upuściła klucze.
→ So czy such — podstawy tej konstrukcji.
7. Krótkie reakcje: so do I, neither have I
Inwersję spotkasz też w codziennej rozmowie — w krótkich odpowiedziach typu „ja też” i „ja też nie”. Po so (zgoda z twierdzeniem) oraz neither lub nor (zgoda z przeczeniem) stawiamy czasownik posiłkowy przed podmiotem.
I haven’t seen that movie. — Neither have I. — Nie widziałam tego filmu. — Ja też nie.
Tom can’t swim, and nor can his sister. — Tom nie umie pływać, jego siostra też nie.
Uwaga: to styl formalny
Poza krótkimi reakcjami z punktu 7 inwersja brzmi literacko i oficjalnie — świetnie wygląda w rozprawce, przemówieniu czy eleganckim tekście, ale w codziennej rozmowie użyta za często zabrzmi sztucznie. To narzędzie „od święta”, nie na co dzień.
Krótkie podsumowanie
Inwersja odwraca szyk zdania (posiłkowy przed podmiotem), a gdy posiłkowego brak, dokładamy do, does lub did. Stosujemy ją po wyrażeniach przeczących (never, rarely, seldom, little, not only), po only i not until, po wyrażeniach z no (under no circumstances, on no account), w parach hardly/scarcely… when i no sooner… than, w okresach warunkowych bez if (Should you…, Were I…, Had I…), po so/such oraz w krótkich reakcjach so do I / neither have I. To zaawansowana konstrukcja, która błyszczy w formalnych tekstach — na maturze rozszerzonej potrafi zrobić wrażenie.
Teraz Twój angielski zabrzmi naprawdę dojrzale ♥