„If” to najprostsza droga do zdania warunkowego, ale nie jedyna. W formalnym angielskim możesz je pominąć i zacząć zdanie od should, were albo had. Zdanie znaczy dokładnie to samo, tylko brzmi bardziej elegancko i oficjalnie. Gramatycy nazywają to inwersją w okresach warunkowych (inverted conditionals). W praktyce to po prostu zdania warunkowe bez „if”.
Na czym to polega?
Wyrzucamy „if”, a czasownik posiłkowy stawiamy przed podmiotem, tak jak w pytaniu. Każdy okres warunkowy ma swoje słówko na start:
Should / Were / Had + podmiot + reszta zdania
Druga część zdania, czyli rezultat, zostaje bez zmian. Zmienia się tylko początek.
Wszystkie okresy w jednej tabeli
| Okres | Bez „if” | Znaczenie |
|---|---|---|
| First Conditional should | Should you need help, call me. = If you need help, call me. | Gdyby była potrzebna pomoc, zadzwoń. |
| Second Conditional were | Were I taller, I would play basketball. = If I were taller… | Gdybym była wyższa, grałabym w koszykówkę. |
| Second Conditional were to | Were they to offer me the job, I would take it. = If they offered me the job… | Gdyby zaproponowali mi tę pracę, przyjęłabym ją. |
| Third Conditional had | Had we left earlier, we would have caught the train. = If we had left earlier… | Gdybyśmy wyszli wcześniej, zdążylibyśmy na pociąg. |
| Mixed Conditional had | Had I saved more money, I would own a house now. = If I had saved more money… | Gdybym odłożyła więcej pieniędzy, miałabym teraz dom. |
→ Okresy warunkowe 0, 1 i 2 — jeśli chcesz najpierw powtórzyć podstawy z „if”.
First Conditional — Should you…
Na początek stawiamy should, a po podmiocie czasownik w formie podstawowej. Uwaga: should nie znaczy tu „powinien”. Dodaje odcień „gdyby jednak”, „jeśli przypadkiem”, więc sugeruje, że dana sytuacja raczej się nie zdarzy, ale warto być na nią gotowym.
Should + podmiot + bezokolicznik, rezultat
Should it rain tomorrow, the picnic will take place indoors. — Gdyby jutro padało, piknik odbędzie się w środku.
Ta forma króluje w mailach, ogłoszeniach i regulaminach. Te zwroty warto znać na pamięć:
| Zwrot | Znaczenie |
|---|---|
| Should you have any questions, … | W razie jakichkolwiek pytań… |
| Should you require further information, … | Jeśli potrzebne są dodatkowe informacje… |
| Should anything change, … | Gdyby coś się zmieniło… |
| Should the problem persist, … | Jeśli problem się utrzyma… |
| Should you wish to cancel, … | Jeśli zechcesz zrezygnować… |
→ Jak pisać maile po angielsku — więcej gotowych zwrotów do formalnych wiadomości.
Second Conditional — Were I…
Tu są dwie wersje, zależnie od czasownika w zdaniu.
1. Gdy w zdaniu jest „be” — po prostu stawiamy were na początku. W inwersji zawsze używamy were, także z I, he, she i it.
Were + podmiot + reszta, would + bezokolicznik
Were my grandmother alive, she would turn ninety today. — Gdyby moja babcia żyła, skończyłaby dziś dziewięćdziesiąt lat.
2. Gdy w zdaniu jest inny czasownik — dodajemy to i czasownik w formie podstawowej. To wersja z were to, która brzmi jak „gdyby tak hipotetycznie…”.
Were + podmiot + to + bezokolicznik, would + bezokolicznik
Were the president to resign, the country would hold new elections. — Gdyby prezydent ustąpił, w kraju odbyłyby się nowe wybory.
| Z „if” | Bez „if” | Znaczenie |
|---|---|---|
| If I were you, … | Were I you, … | Na Twoim miejscu… |
| If she were here, … | Were she here, … | Gdyby ona tu była… |
| If we moved abroad, … | Were we to move abroad, … | Gdybyśmy wyjechali za granicę… |
| If prices went up, … | Were prices to go up, … | Gdyby ceny poszły w górę… |
Third Conditional — Had I…
To najczęściej spotykana forma z całej trójki. Zamiast If I had known mówimy po prostu Had I known. Reszta zostaje jak w zwykłym trzecim okresie.
Had + podmiot + 3. forma, would have + 3. forma
Had the driver slowed down, the accident wouldn’t have happened. — Gdyby kierowca zwolnił, do wypadku by nie doszło.
Had we booked sooner, we would have gotten cheaper tickets. — Gdybyśmy zarezerwowali szybciej, mielibyśmy tańsze bilety.
→ Trzeci okres warunkowy — wszystko o gdybaniu o przeszłości.
Mixed Conditional — Had I… + teraźniejszość
Inwersja z had działa też w mieszanym okresie warunkowym: przeszły warunek, a skutek widoczny dziś.
Had they invested in that startup, they would be millionaires today. — Gdyby zainwestowali w ten startup, byliby dziś milionerami.
→ Mieszane okresy warunkowe — gdy przeszłość łączy się z teraźniejszością.
Przeczenia — not po podmiocie
W przeczeniach nie używamy skrótów. Słówko not stawiamy dopiero po podmiocie:
Should / Were / Had + podmiot + not + reszta
Had he not missed the bus, he would have met her. — Gdyby nie spóźnił się na autobus, poznałby ją.
Dwie konstrukcje z przeczeniem są tak popularne, że warto zapamiętać je jako gotowe zwroty. Obie znaczą „gdyby nie…”:
| Zwrot | Kiedy | Przykład |
|---|---|---|
| Were it not for… | teraz, ogólnie | Were it not for your support, I would give up. Gdyby nie Twoje wsparcie, poddałabym się. |
| Had it not been for… | w przeszłości | Had it not been for the snow, the flight would have left on time. Gdyby nie śnieg, samolot odleciałby o czasie. |
Gdzie to spotkasz?
Zdania warunkowe bez „if” to styl formalny. Najczęściej zobaczysz je tutaj:
maile służbowe · regulaminy i instrukcje · rozprawki · przemówienia · literatura
Na maturze rozszerzonej i egzaminach Cambridge (C1 Advanced) mogą pojawić się w zadaniach na przekształcanie zdań, np. zamień If I had known na Had I known. W codziennej rozmowie brzmią podniośle, więc tam zostań przy zwykłym „if”.
→ Inwersja — inne sytuacje, w których odwracamy szyk zdania (never, rarely, not only…).
Krótkie podsumowanie
Żeby zbudować zdanie warunkowe bez „if”, zacznij od should (First Conditional), were lub were to (Second Conditional) albo had (Third i Mixed Conditional), a potem dodaj podmiot. Druga część zdania się nie zmienia. W przeczeniach not stoi po podmiocie, a Were it not for i Had it not been for znaczą „gdyby nie…”. To styl formalny, idealny do maili, rozprawek i na egzamin.
Teraz Twoje gdybanie nabierze prawdziwej elegancji ♥